22 STYCZNIA 2017 Niedziela III niedziela zwykła o 11.00 ojciec Adam Pergół, misjonarz z Zambii www.mpunde.net


W NIEDZIELĘ O 11 ZEBRALIŚMY 4948 ZŁ i 99 GR PLUS 10 EURO CZYLI

5.000 ZŁ


ojciec Adam z Zambii bardzo Wam dziękuje.

wd

www.mpunde.net

22 STYCZNIA 2017  Niedziela  III niedziela zwykła
(Iz 8,23b--9,3)
W dawniejszych czasach upokorzył [Pan] krainę Zabulona i krainę Neftalego, za to w przyszłości chwałą okryje drogę do morza, wiodącą przez Jordan, krainę pogańską. Naród kroczący w ciemnościach ujrzał światłość wielką; nad mieszkańcami kraju mroków światło zabłysło. Pomnożyłeś radość, zwiększyłeś wesele. Rozradowali się przed Tobą, jak się radują we żniwa, jak się weselą przy podziale łupu. Bo złamałeś jego ciężkie jarzmo i drążek na jego ramieniu, pręt jego ciemięzcy jak w dniu porażki Madianitów.
(Ps 27,1.4.13-14)
REFREN: Pan moim światłem i zbawieniem moim
Pan moim światłem i zbawieniem moim,
kogo miałbym się lękać?
Pan obrońcą mego życia,
przed kim miałbym czuć trwogę?
O jedno tylko proszę Pana, o to zabiegam:
żebym mógł zawsze przebywać w Jego domu
przez wszystkie dni życia,
abym kosztował słodyczy Pana,
stale się radował Jego świątynią.
Wierzę, że będę oglądał dobra Pana
w krainie żyjących.
Oczekuj Pana, bądź mężny,
nabierz odwagi i oczekuj Pana.
(1 Kor 1,10-13.17)
Upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni, i by nie było wśród was rozłamów; byście byli jednego ducha i jednej myśli. Doniesiono mi bowiem o was, bracia moi, przez ludzi Chloe, że zdarzają się między wami spory. Myślę o tym, co każdy z was mówi: Ja jestem Pawła, a ja Apollosa; ja jestem Kefasa, a ja Chrystusa. Czyż Chrystus jest podzielony? Czyż Paweł został za was ukrzyżowany? Czyż w imię Pawła zostaliście ochrzczeni? Nie posłał mnie Chrystus, abym chrzcił, lecz abym głosił Ewangelię, i to nie w mądrości słowa, by nie zniweczyć Chrystusowego krzyża.
(Mt 4,23)
Jezus głosił Ewangelię o królestwie i leczył wszelkie choroby wśród ludu.
(Mt 4,12-23)
Gdy Jezus posłyszał, że Jan został uwięziony, usunął się do Galilei. Opuścił jednak Nazaret, przyszedł i osiadł w Kafarnaum nad jeziorem, na pograniczu Zabulona i Neftalego. Tak miało się spełnić słowo proroka Izajasza: Ziemia Zabulona i ziemia Neftalegou, Droga morska, Zajordanie, Galilea pogan! Lud, który siedział w ciemności, ujrzał światło wielkie, i mieszkańcom cienistej krainy śmierci światło wzeszło. Odtąd począł Jezus nauczać i mówić: Nawracajcie się, albowiem bliskie jest królestwo niebieskie. Gdy Jezus przechodził obok Jeziora Galilejskiego, ujrzał dwóch braci: Szymona, zwanego Piotrem, i brata jego, Andrzeja, jak zarzucali sieć w jezioro; byli bowiem rybakami. I rzekł do nich: Pójdźcie za Mną, a uczynię was rybakami ludzi. Oni natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim. A gdy poszedł stamtąd dalej, ujrzał innych dwóch braci, Jakuba, syna Zebedeusza, i brata jego, Jana, jak z ojcem swym Zebedeuszem naprawiali w łodzi swe sieci. Ich też powołał. A oni natychmiast zostawili łódź i ojca i poszli za Nim. I obchodził Jezus całą Galileę, nauczając w tamtejszych synagogach, głosząc Ewangelię o królestwie i lecząc wszelkie choroby i wszelkie słabości wśród ludu.


Republic of Zambia
Republika Zambii

  
Flaga Zambii
Herb Zambii


Dewiza: (ang.) One Zambia, One Nation
(Jedna Zambia, Jeden Naród)
Hymn:

MENU
0:00
Stand and Sing of Zambia, Proud and Free


Język urzędowy
angielski

Stolica
Lusaka

Ustrój polityczny
republika

Głowa państwa
prezydent Edgar Lungu

Szef rządu prezydent Edgar Lungu

Powierzchnia
• całkowita
• wody śródlądowe 39. na świecie
752 614 km²
1%
Liczba ludności (2013)
• całkowita
• gęstość zaludnienia
• narody i grupy etniczne
69. na świecie
14 151 011
19 osób/km²
Bemba 21,5%

PKB (2012)
• całkowite
• na osobę
20,5 mld[1] USD
1474[1] USD

PKB (PSN) (2012)
• całkowite
• na osobę
23,9 mld[1] USD
1721[1] USD

Jednostka monetarna
kwacha (ZMK)

Niepodległość
od Wielkiej Brytanii
24 października 1964
Religia dominująca
protestantyzm

Strefa czasowa
UTC +2

Kod ISO 3166
ZM
Domena internetowa
.zm

Kod samochodowy
Z
Kod samolotowy
9J
Kod telefoniczny
+260

  Multimedia w Wikimedia Commons


  Informacje w Wikipodróżach


  Cytaty w Wikicytatach


  Hasło w Wikisłowniku


Zambia, Republika Zambii (ang. Republic of Zambia), dawniej Rodezja Północna – państwo w południowej Afryce bez dostępu do morza. Nazwa przyjęta od Zambezi – głównej rzeki kraju.
Spis treści
  [ukryj]
1Ustrój polityczny
2Geografia
2.1Ukształtowanie powierzchni
3Granice
3.1Podział administracyjny
4Historia
5Siły zbrojne
6Gospodarka
6.1Największe miasta
7Demografia
8Religijność
9Przypisy
10Linki zewnętrzne
Ustrój polityczny[edytuj]
Ustrój: republika prezydencka
Prezydent: Edgar Lungu
Parlament: Zgromadzenie Narodowe (150 deputowanych)
Główne partie polityczne:
Front Patriotyczny (Patriotic Front – PF)
Ruch na rzecz Wielopartyjnej Demokracji (Movement for Multiparty Democracy – MMD)
Zjednoczona Narodowa Partia Niepodległości (United National Independence Party – UNIP)
Przynależność do organizacji międzynarodowych:
ONZ
Organizacja Jedności Afrykańskiej
Wspólnota Narodów
Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej (SADC)
Wspólny Rynek dla Wschodniej i Południowej Afryki (COMESA)
Geografia[edytuj]
  Osobny artykuł: Geografia Zambii.

Zdjęcie satelitarne Zambii
Największe miasta: Lusaka, Kitwe-Nkana, Ndola, Mufulira, Chingola, Livingstone, Chipata, Kapiri-Mposhi, Solwezi.
  Osobny artykuł: Miasta Zambii.
Klimat: podrównikowy suchy.
Główna rzeka: Zambezi – dopływy: Kafue, Luangwa.
Jeziora: Bangweulu oraz częściowo Tanganika i Mweru. Sztuczny zbiornik wodny Kariba na Zambezi.
Flora: roślinność sawannowa, liczne parki narodowe i rezerwaty.
Ukształtowanie powierzchni[edytuj]
Obszar Zambii obejmuje lekko pofałdowany płaskowyż (1000–1400 m n.p.m.), który stanowi znaczną część lewobrzeżnego dorzecza Zambezi. Na południu znajduje się rozległa Dolina Luangwy, z jednej strony ograniczona przez pasmo górskie Muczinga. Najwyższym szczytem jest Mafinga w paśmie Mafinga Hills o wysokości 2329 m n.p.m.
Granice[edytuj]
Lp. Kraj Długość
1   Demokratyczna Republika Konga
1 930 km
2   Angola
1 110 km
3   Malawi
837 km
4   Zimbabwe
797 km
5   Tanzania
338 km
6   Mozambik
419 km
7   Namibia
233 km
8   Botswana
750 m
9 Całkowita długość 5 664 km
Podział administracyjny[edytuj]
Terytorium Zambii jest podzielone na 10 prowincji (w nawiasach stolice prowincji):
Centralna (Kabwe)
Pasa Miedzionośnego (Ndola)
Wschodnia (Chipata)
Luapula (Mansa)
Lusaka (Lusaka)
Północna (Kasama)
Północno-Zachodnia (Solwezi)
Południowa (Livingstone)
Zachodnia (Mongu)
Muczinga (Chinsali)
Historia[edytuj]
Pierwotnie tereny dzisiejszej Zambii zamieszkiwali Buszmeni, a od ok. VI wieku zaczął się napływ ludów Bantu. Od XIV do XV wieku pod wpływami państwa Monomotapa. W XIX wieku na terenie Zambii powstały dwa stabilne twory państwowe – państwo Barotse (na zachodzie) i Bemba (na południowym zachodzie). W 1835 w Zambii osiedlił się zuluski lud Nguni. W II połowie XIX wieku tereny Zambii zaczęły być stopniowo penetrowane przez europejskich misjonarzy, handlarzy i odkrywców. Jednym z odkrywców był Brytyjczyk David Livingstone. On jako pierwszy z Europejczyków zobaczył wodospad na rzece Zambezi i nazwał go na cześć królowej Wiktorii. W 1888 Cecil Rhodes uzyskał od miejscowych władców przywileje do eksploatacji złóż mineralnych. Od 1902 Zambia znalazła się pod zarządem Brytyjskiej Kompanii Afryki Południowej, którą kierował Rhodes. W tym czasie rozpoczęła się tam eksploatacja bogatych złóż rud miedzi, a także budowa linii kolejowych dla umożliwienia wywozu surowców. W 1911 roku tereny te zostały przekształcone w brytyjski protektorat o nazwie Rodezja Północna. Od 1924 do uzyskania niepodległości Rodezją Północną administrował rząd brytyjski. W okresie międzywojennym Rodezja Północna stała się największym producentem miedzi na świecie. W trakcie trwania II wojny światowej zaczęły rozwijać się zambijskie ruchy narodowowyzwoleńcze. W 1948 roku utworzona została pierwsza afrykańska organizacja, Kongres Rodezji Północnej która w 1951 przekształciła się w Afrykański Kongres Narodowy Rodezji Północnej. W dziesięcioleciu 1953-1963 Zambia wchodziła w skład Federacji Rodezji i Niasy w której największe wpływy posiadali biali z Rodezji Południowej – mniejszościowe rządy budziły silne niezadowolenie czarnych mieszkańców kraju. W 1959 roku doszło do rozłamu w Afrykańskim Kongresie Narodowym Rodezji Północnej w wyniku którego utworzono radykalniejszą Zjednoczoną Narodową Partię Niepodległości, a na czele ruchu stanął Kenneth Kaunda. Kaunda domagał się przyznania Rodezji Północnej samodzielności i możliwości wystąpienia z Federacji. W 1962 roku odbyły się wybory po których utworzono rząd koalicyjny Zjednoczonej Narodowej Partii Niepodległości która wygrała wybory z mniejszym Afrykańskim Kongresem Narodowym Rodezji Północnej. Premierem rządu koalicyjnego został Kenneth Kaunda[2].
Po rozpadzie Federacji Rodezji i Niasy 31 grudnia 1963 Północna Rodezja uzyskała szeroką autonomię, a 24 października 1964 proklamowano niepodległość. W tym samym roku Zambia została członkiem ONZ, Wspólnoty Narodów i OJA. Rok później Zambia przekształciła się w republikę. Prezydentem Zambii w 1965 roku został dotychczasowy premier Kenneth Kaunda. Do 1972 roku zlikwidował separatystyczne dążenia na terenie dawnego państwa Barotse oraz sekte religijną Lumpa[2]. Rząd od 1969 roku wprowadzał reformy zgodne z koncepcją „filozofii humanizmu” w ramach której Zambia przejęła kontrolę nad towarzystwami gospodarczymi należącymi do Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W polityce zagranicznej Zambia zbliżyła się do Tanzanii i Chin które wsparły zambijskie programy gospodarcze. Rząd zambijski aktywnie wspierał ruchy narodowowyzwoleńcze co doprowadziło do konfliktu z Rodezją i apartheidowskim RPA gdzie rządziły reżimy białej mniejszości, a także z Portugalią która posiadała swoje kolonie w sąsiednich krajach – Mozambiku oraz Angoli[2]. W 1971 roku Simon Kapwepwe, były wiceprezydent i jeden z liderów Zjednoczonej Narodowej Partii Niepodległości dołączył do opozycji zakładając własną Zjednoczoną Partię Postępową. Kapwepwe utworzył koalicję z Afrykańskim Kongresem Narodowym (dawniej Afrykański Kongres Narodowy Rodezji Północnej) i wspólnie występował przeciwko Kaundzie. W 1972 roku rząd dokonał zmian konstytucyjnych na mocy których Zambia stała się państwem jednopartyjnym. W 1975 roku Zambia wraz z Tanzanią, Mozambikiem i Angolą dołączyła do koalicji państw frontowych Afryki Południowej. Uczestniczyła w mediacjach między namibijskimi niepodległościowcami ze SWPAO a rządem RPA oraz między rządami innych państw afrykańskich a RPA odnośnie sytuacji w Południowej Afryce. W 1976 roku prezydent ogłosił socjalistyczną koncepcję „komunokracji” będącej rozwinięciem „filozofii humanizmu”. W okresie rządów Kaundy z pomocą Chin zbudowana została linia kolejowa do tanzańskiego portu Dar es Salaam[2].
Od okresu początkowych lat 80. narastał kryzys którego przyczyną był spadek cen miedzi w latach 70. Spowodował on zwiększenie znaczenia opozycji. W 1990 roku doszło do nieudanego wojskowego zamachu stanu oraz powstał Ruch na rzecz Demokracji Wielopartyjnej. Kaunda przeprowadził demokratyzacje kraju, a w grudniu tego samego roku zrezygnował z systemu jednopartyjnego, rok później przyjął nową konstytucję i zorganizował wolne wybory. W wyborach z 1991 roku wygrała opozycja a prezydentem został przywódca związkowy Frederick Chiluba z Ruchu na rzecz Demokracji Wielopartyjnej, Kaunda został z kolei liderem opozycji parlamentarnej. W 1996 roku rząd wprowadził nową konstytucję. W tym samym roku Kaunda i większość działaczy opozycyjnych zostali odsunięci od możliwości startowania w wyborach i ponownie zwycięstwo w wyborach parlamentarnych i prezydenckich odniósł Ruch na rzecz Wielopartyjnej Demokracji i Chiluba. UNIP (partia Kaundy) zbojkotowała wybory, nie zgadzając się na wyeliminowanie jej przywódcy z wyborów, partia stawiała zarzuty nieprawidłowości przy głosowaniu. Prezydent kontynuował swój program neoliberalnych reform i prywatyzacji (w tym kopalń) realizowanych w porozumieniu z Międzynarodowym Funduszem Walutowym. Kampania liberalizacji gospodarczej nie przyczyniła się do gospodarczych sukcesów a sam prezydent Chiluba oskarżany był o korupcję i nadużycia finansowe. W 2000 roku Kaunda zrezygnował z uczestnictwa w polityce a rok później Chiluba nie wziął udziału w wyborach co było reakcją na naciski zagraniczne i ze strony opozycji. Nowym prezydentem został Levy Mwanawasa będący członkiem partii Chiluby[2]. Mwanawasa rozpoczął on kampanię antykorupcyjną, której jednym z celów było postawienie zarzutów byłemu prezydentowi Frederickowi Chilubie, oskarżanemu o nadużycia. W 2006 Mwanawasa uzyskał reelekcję na stanowisku. W 2008 zmarł, a urząd szef państwa na pozostałą część kadencji objął wiceprezydent Rupiah Banda. W wyborach prezydenckich w 2011 przegrał z Michaelem Satą, liderem Frontu Patriotycznego, a więc grupy rozłamowców z Ruchu na rzecz Demokracji Wielopartyjnej[3].
29 października 2014 roku urzędujący prezydent Michael Sata zmarł w wieku 77 lat. Na mocy zambijskiego prawa jego obowiązki do czasu rozpisania nowych wyborów na początku 2015 roku przejął wiceprezydent Guy Scott, długoletni zaufany współpracownik prezydenta. Wydarzenie to wywołało zainteresowanie nie tylko w Afryce, ale i na świecie, gdyż Scott reprezentuje nieliczną w Zambii (na tle sąsiedniej Namibii wręcz znikomą) białoskórą mniejszość i jest on pierwszym od 1994 roku, kiedy to urzędowanie zakończył Frederik de Klerk, afrykańskim białoskórym politykiem, który objął najwyższe państwowe stanowisko na Czarnym Lądzie. Wybory wygrał kandydat Frontu Patriotycznego Edgar Lungu[4].
Siły zbrojne[edytuj]
Zambia, z racji braku dostępu do morza, dysponuje dwoma rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Zambii składało się w 2014 roku m.in. z: 70 czołgów, 119 opancerzonych pojazdów bojowych, 24 zestawów artylerii holowanej oraz 50 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[5]. Zambijskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 18 myśliwców, 31 samolotów transportowych, 18 samolotów szkolno-bojowych oraz 17 śmigłowców[5].
Wojska zambijskie w 2014 roku liczyły 15,1 tys. żołnierzy zawodowych oraz 4,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) zambijskie siły zbrojne stanowią 99. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 245 mln dolarów (USD)[5].
Gospodarka[edytuj]
  Osobny artykuł: Gospodarka Zambii.
Zambia jest ważnym eksporterem rud miedzi. Wpływy z wywozu tego surowca wynoszą 80% wartości dochodów z handlu zagranicznego. W sektorze rolnictwa pracuje 86% ludności czynnej zawodowo, wytwarzając 15% produktu krajowego brutto.
Największe miasta[edytuj]
  Osobny artykuł: Miasta Zambii.
Miasto Prowincja Liczba mieszkańców
(2012 rok) 
Lusaka, największe miasto Zambii

1 Lusaka
Lusaka
1 525 578
2 Kitwe
Pasa Miedzionośnego
561 524
3 Ndola
Pasa Miedzionośnego
517 975
4 Kabwe
Centralna
220 784
5 Chingola
Pasa Miedzionośnego
182 946
6 Mufulira
Pasa Miedzionośnego
143 516
7 Livingstone
Południowa
141 195
8 Luanshya
Pasa Miedzionośnego
134 180
9 Kasama
Północna
120 041
10 Chipata
Wschodnia
117 839
11 Kalulushi
Pasa Miedzionośnego
113 503
12 Mazabuka
Południowa
109 191
13 Mongu
Zachodnia
78 258
14 Chililabombwe
Pasa Miedzionośnego
75 171
15 Kapiri Mposhi
Centralna
65 182
Demografia[edytuj]
Przyrost ludności: 1,52% (2003, dane szacunkowe). Według rzecznika zambijskiego Ministerstwa Zdrowia Kamoto Mbewe, w 2012 oczekiwana długość życia wzrosła z 37 do 43 lat, głównie dzięki postępom w leczeniu gruźlicy[6].

Wioska w Zambii. Kobiety z dzieckiem.
Skład etniczny[7]:
Bemba: 21,5%
Tonga: 11,3%
Nyanja: 6,8%
Lozi: 5,1%
Lunda: 5%
Ngoni: 4,8%
Nsenga: 4,7%
Tumbuka: 4,2%
Mambwe: 3,2%
Lala: 3%
Nyiha: 3%
pozostali: 27,4%
Języki:
angielski (urzędowy)
języki plemienne
język bemba
język lizi
język luvale
język tonga
język nyanja
język cziczewa
Religijność[edytuj]
  Osobny artykuł: Religia w Zambii.
chrześcijaństwo – 86,95%:
katolicy – 28,59%
Kościół Nowoapostolski – 11,24%
zielonoświątkowcy – 10,7%
Zjednoczony Kościół Zambii – 10,37%
adwentyści dnia siódmego – 6,71%
kalwini
baptyści
Świadkowie Jehowy – 1,22% (2016)
Bracia plymuccy – 1,09%
anglikanie – 1,03%
animizm – 10,8%
islam – 1,35%
bahaizm – 0,4%
Źródła: Operation World, 2010[8]; Rocznik Świadków Jehowy, 2017[9].
Przypisy[edytuj]
↑ Skocz do:a b c d Dane dotyczące PKB Międzynarodowego Funduszu Walutowego za rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 2013-05-14].
↑ Skocz do:a b c d e Zambia. Historia. (pol.).
Skocz do góry↑ Michael Sata: Zambia’s ‘King Cobra’ finally strikes (ang.). BBC News, 23 września 2011. [dostęp 2011-09-29].
Skocz do góry↑ Index Lo-Ly (pol.). rulers.org, 29 stycznia 2015. [dostęp 2014-11-18].
↑ Skocz do:a b c d Zambia (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-09].
Skocz do góry↑ Zambia’s life expectancy up from 37 to 43 (ang.). Lusaka Times, 2012-01-05. [dostęp 2012-01-11].
Skocz do góry↑ Joshua Project „Zambia – People Groups”.
Skocz do góry↑ Zambia. Operation World, 2010.
Skocz do góry↑ Rocznik Świadków Jehowy. 2017.
Linki zewnętrzne[edytuj]
Oficjalna strona prezydenta Zambii (ang.)
Oficjalna strona parlamentu Zambii (ang.)
PKB Zambii (ang.)
[pokaż]
p • d • e
Państwa Afryki



[pokaż]Członkostwo w organizacjach międzynarodowych


Kontrola autorytatywna (obiekt geograficzny):
VIAF: 132112033

GND: 4076986-0

NDL: 00574573

BnF: 11882648g

SUDOC: 026612364

WorldCat
Kategorie:
Zambia
Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych
Menu nawigacyjne
Nie jesteś zalogowany
Dyskusja
Edycje
Utwórz konto
Zaloguj się
Artykuł
Dyskusja
Czytaj
Edytuj
Historia i autorzy
Szukaj
Początek formularza

Dół formularza
Strona główna
Losuj artykuł
Kategorie artykułów
Najlepsze artykuły
Częste pytania (FAQ)
Dla czytelników
O Wikipedii
Zgłoś błąd
Kontakt
Wspomóż Wikipedię
Dla wikipedystów
Pierwsze kroki
Portal wikipedystów
Ogłoszenia
Zasady
Pomoc
Ostatnie zmiany
Narzędzia
Linkujące
Zmiany w linkowanych
Prześlij plik
Strony specjalne
Link do tej wersji
Informacje o tej stronie
Element Wikidanych
Cytowanie tego artykułu
Drukuj lub eksportuj
Utwórz książkę
Pobierz jako PDF
Wersja do druku
W innych projektach
Wikimedia Commons
Wikinews
Wikicytaty
Wikipodróże
W innych językach
Acèh
Afrikaans
Alemannisch
አማርኛ
العربية
Aragonés
Arpetan
Asturianu
Azərbaycanca
Bamanankan
বাংলা
Bahasa Banjar
Bân-lâm-gú
Башҡортса
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)‎
भोजपुरी
Bikol Central
Български
བོད་ཡིག
Bosanski
Brezhoneg
Буряад
Català
Чӑвашла
Cebuano
Čeština
Chi-Chewa
ChiShona
ChiTumbuka
Cymraeg
Dansk
Deutsch
ދިވެހިބަސް
Dolnoserbski
Eesti
Ελληνικά
English
Español
Esperanto
Estremeñu
Euskara
Eʋegbe
فارسی
Fiji Hindi
Føroyskt
Français
Frysk
Gaeilge
Gaelg
Gagauz
Gàidhlig
Galego
Gĩkũyũ
客家語/Hak-kâ-ngî
Хальмг
한국어
Հայերեն
हिन्दी
Hornjoserbsce
Hrvatski
Ido
Igbo
Ilokano
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
Bahasa Indonesia
Interlingua
Interlingue
Ирон
IsiZulu
Íslenska
Italiano
עברית
Basa Jawa
ಕನ್ನಡ
Kapampangan
ქართული
Қазақша
Kernowek
Kinyarwanda
Kiswahili
Kongo
Kreyòl ayisyen
Kurdî
Кыргызча
Кырык мары
Ladino
Лезги
Latgaļu
Latina
Latviešu
Lëtzebuergesch
Lietuvių
Ligure
Limburgs
Lingála
Livvinkarjala
La .lojban.
Luganda
Lumbaart
Magyar
Македонски
മലയാളം
Malti
मराठी
მარგალური
مصرى
مازِرونی
Bahasa Melayu
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Монгол
မြန်မာဘာသာ
Nāhuatl
Nederlands
नेपाल भाषा
日本語
Нохчийн
Nordfriisk
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Novial
Occitan
ଓଡ଼ିଆ
Oromoo
Oʻzbekcha/ўзбекча
ਪੰਜਾਬੀ
पालि
پنجابی
Papiamentu
پښتو
Patois
ភាសាខ្មែរ
Piemontèis
Plattdüütsch
Português
Qaraqalpaqsha
Qırımtatarca
Română
Runa Simi
Русиньскый
Русский
Саха тыла
Sámegiella
संस्कृतम्
Sängö
Sardu
Scots
Seeltersk
Sesotho
Sesotho sa Leboa
Setswana
Shqip
Sicilianu
සිංහල
Simple English
سنڌي
SiSwati
Slovenčina
Slovenščina
Ślůnski
Soomaaliga
کوردیی ناوەندی
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Basa Sunda
Suomi
Svenska
Tagalog
தமிழ்
Taqbaylit
Татарча/tatarça
తెలుగు
ไทย
ትግርኛ
Тоҷикӣ
Tsetsêhestâhese
Türkçe
Türkmençe
Українська
اردو
ئۇيغۇرچە / Uyghurche
Vèneto
Vepsän kel’
Tiếng Việt
Volapük
Võro
文言
Winaray
Wolof
吴语
Xitsonga
ייִדיש
Yorùbá
粵語
Zazaki
Žemaitėška
中文
Edytuj linki
Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:20, 19 sty 2017.
Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności
O Wikipedii
Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność
Dla deweloperów
Komunikat na temat ciasteczek
Wersja dla urządzeń mobilnych
22 STYCZNIA 2017  Niedziela  III niedziela zwykła o 11.00 ojciec Adam Pergół, misjonarz z Zambii   www.mpunde.net